Skip to main content

Αρχαιολογικός Χώρος Κύμης

Ο αρχαιολογικός χώρος της Κύμης βρίσκεται σε απόσταση τριών χιλιομέτρων από τη θάλασσα, στο λόφο Βιγλατούρι. Εδώ αποκαλύφθηκε ένας ολόκληρος οικισμός της προϊστορικής και γεωμετρικής περιόδου με σπίτια, ιερά, πλατείες, δρόμους και τάφους. Τα ερείπια που είναι ορατά και καλύπτουν όλες τις πλαγιές του λόφου, ανήκουν κυρίως στον οικισμό των γεωμετρικών χρόνων, του οποίου η έκταση δεν έχει ακόμη διαπιστωθεί στο σύνολό της.

Έχουν αποκαλυφθεί ορθογώνια και αψιδωτά οικοδομήματα, λιθόστρωτοι δρόμοι, κατασκευασμένοι από μικρές πέτρες, βότσαλα και πατημένα όστρακα, καθώς και μικρό τμήμα του τείχους στους πρόποδες του λόφου. Στον κεντρικό πυρήνα του οικισμού υπήρχε πλατεία και ένα ωοειδές λιθόκτιστο κτήριο, το ιερό, που βρέθηκε ασύλητο και έχει δώσει πλούσια κεραμική, η οποία ανάγεται χρονολογικά στα μέσα του 8ου αι. π.Χ. Η αψίδα του ήταν η πρώτη που ήλθε στο φως κατά την ανασκαφή του 1984. Το κτήριο αυτό μπορεί να ερμηνευθεί ως ιερό-ηρώο, σύμφωνα με τη γνώμη της αρχαιολόγου Έ. Σαπουνά-Σακελλαράκη. Αντίστοιχα παραδείγματα ωοειδών κτισμάτων αυτής της περιόδου είναι γνωστά και από την Εύβοια (στο Λευκαντί, όπου τελούνταν και θρησκευτικές εορτές προς τιμήν των νεκρών), αλλά και εκτός της Εύβοιας, στη Σμύρνη και στο Αρείο. Η υπόθεση για τη λειτουργία του κτηρίου ισχυροποιείται και από την ύπαρξη του παράπλευρου πλακόστρωτου χώρου, ο οποίος ήταν θεμελιωμένος πάνω σε πρωτογεωμετρικούς τάφους. Στα ανατολικά του ελεύθερου πλακόστρωτου χώρου αποκαλύφθηκε μία κίστη με πολλά οστά ζώων, η οποία αποτελούσε πιθανόν ένα είδος εσχάρας, όπου γίνονταν οι θυσίες. Το σχήμα αυτό του βωμού είναι γνωστό στην Ανατολή αλλά και στις Κυκλάδες. Ο ιερός χώρος, που σύμφωνα με την κεραμική που βρέθηκε εκεί, άκμασε από τα μέσα του 8ου αι. π.Χ. και καταστράφηκε γύρω στο 700 π.Χ., θεωρείται ότι χρησίμευσε ως τόπος λατρείας ευγενών, οι οποίοι ταξίδεψαν και χάθηκαν μακριά από την πατρίδα τους.

Κάτω από τα ερείπια του γεωμετρικού οικισμού σώζονται σημαντικά λείψανα παλαιότερων οικιστικών φάσεων, που φθάνουν μέχρι τη νεολιθική περίοδο. Από τον οικισμό της προϊστορικής εποχής ξεχωρίζουν κτήρια με βιοτεχνικές εγκαταστάσεις (κεραμικοί κλίβανοι της μεσοελλαδικής περιόδου) και το λεγόμενο «μέγαρο» των μυκηναϊκών χρόνων, κάτω από το μεταγενέστερο ηρώο.

Ιστορικό

Στην ευρύτερη περιοχή της σύγχρονης Κύμης, στο λόφο Βιγλατούρι Οξυλίθου, έχουν αποκαλυφθεί τα ερείπια της αρχαίας Κύμης, της πόλης που συνδέεται με τον ελληνικό αποικισμό του 8ου αι. π.Χ. στη Δύση και τη δημιουργία της ομώνυμης αποικίας στη Μεγάλη Ελλάδα. Η θέση, που διαθέτει εξαίρετη θέα στη θάλασσα, βρίσκεται δίπλα στον ποταμό Μανικιά (τον αρχαίο Αχελώο) και στο μέσο μιας εύφορης πεδιάδας, στοιχεία που προσήλκυσαν τους κατοίκους από την προϊστορική εποχή μέχρι και τα ρωμαϊκά χρόνια.

Οι αρχαιότερες ενδείξεις κατοίκησης στην περιοχή χρονολογούνται στην Τελική Νεολιθική περίοδο και περιορίζονται μόνο σε θραύσματα κεραμικής. Η πρώτη διαπιστωμένη οικιστική φάση της Κύμης ανάγεται στη μεσοελλαδική εποχή (1900-1650 π.Χ.). Πρόκειται για κτήρια βιοτεχνικών εγκαταστάσεων, από τα οποία δεν μπορούν να εξαχθούν με ασφάλεια ιδιαίτερα συμπεράσματα γα το χαρακτήρα του οικισμού. Η ζωή στο λόφο συνεχίσθηκε και στη μυκηναϊκή περίοδο, όπως διαπιστώνεται από τα λιγοστά λείψανα κτηρίων και από τη σύγχρονη κεραμική.

Η περίοδος ακμής του οικισμού στο Βιγλατούρι συμπίπτει με τη γεωμετρική περίοδο. Λίγο χαμηλότερα από την κορυφή του λόφου, στη νοτιοδυτική πλευρά του, που είναι ευκολότερη στην πρόσβαση, εντοπίσθηκε ο γεωμετρικός οικισμός, ο οποίος πρέπει να ήταν τειχισμένος, σύμφωνα με κάποιες ενδείξεις που ακόμη δεν έχουν ερευνηθεί. Ο οικισμός, που χρησιμοποίησε τον παλαιότερο οικοδομικό ιστό και επικάθησε στα ερείπια των παλαιότερων φάσεων, διέθετε ιερό οίκο και τέμενος, σπίτια, πλατείες και δρόμους. Η Κύμη αυτής της εποχής πρέπει να ήταν σημαντική πόλη με επαφές σε όλο τον τότε γνωστό κόσμο λόγω της γεωγραφικής θέσης της Εύβοιας, η οποία αποτέλεσε γέφυρα στη διακίνηση ανθρώπων και εμπορευμάτων από το βορρά προς το νότο και από την ανατολή προς τη δύση. Την υπόθεση αυτή αποδεικνύει το πλήθος και η ποικιλία των ευρημάτων που έχει αποδώσει μέχρι τώρα ο οικισμός.

Αναφορά στην αρχαία Κύμη γίνεται τον 1ο αι. μ.Χ. από το Στράβωνα, ο οποίος γράφει ότι η ιταλική Κύμη, που βρίσκεται στον κόλπο της Νάπολι, είναι ευβοϊκή αποικία και μάλιστα των Χαλκιδαίων και των Κυμαίων («Κύμη Χαλκιδαίων και Κυμαίων παλαιότατον κτίσμα. Οι δε τον στόλον άγοντες Ιπποκλής ο Κυμαίος και Μεγασθένης ο Χαλκιδεύς διωμολογήσαντο προς σφας αυτούς, των μεν αποικίαν είναι, των δε την επωνυμίαν, όθεν μεν προσαγορεύεται Κύμη, κτίσαι δ' αυτήν Χαλκιδείς δοκούσι»). Όπως διαφαίνεται από το απόσπασμα αυτό, οι κάτοικοι των ευβοϊκών αυτών πόλεων ήταν που ξεκίνησαν κατά το τελευταίο τέταρτο του 8ου αι. π.Χ. την περιπέτεια του αποικισμού της Δύσης και κατάφεραν να ξεπεράσουν μέσω της θαλάσσιας οδού τα εμπόδια της κάλυψης μιας τεράστιας για την εποχή εκείνη απόστασης και τους κινδύνους ενός άγνωστου κόσμου.

Στην Ελλάδα η ύπαρξη της αρχαίας Κύμης αμφισβητήθηκε για περισσότερο από εκατό χρόνια. Η ανεπαρκής αναφορά στις αρχαίες πηγές, η άποψη ότι η αποικία στην Ιταλία ήταν αιολική και κυρίως η άγνοια για τη θέση της πόλης, αφού λείψανα της περιόδου των αποικισμών δεν είχαν βρεθεί, άφηναν ανοιχτό το πεδίο των συζητήσεων και των αμφιβολιών. Το κενό αυτό ήλθαν να καλύψουν οι ανασκαφικές έρευνες στο λόφο Βιγλατούρι, που ξεκίνησαν το 1984 από την αρχαιολόγο Έ. Σαπουνά-Σακελλαράκη και συνεχίσθηκαν για μία δεκαετία. Αμέσως μετά την ανασκαφική δραστηριότητα πραγματοποιήθηκε συντήρηση των τοίχων των κτηρίων.

Βαθμολογία: 3.8 (5 ψήφοι )